قلب نه تنها یکی از اعضای مهم بدن است نقش اساسی هم در سلامت روح دارد به همین علت باید برای زنده نگه داشتن آن کار‌ی کرد.
به گزارش سرویس وبگردی پاتوق من، در قرآن و سخن بزرگان درباره قلب صحبت شده است و اینکه قلب آدمی مرگ و زندگی داردبوضوح مطرح شده است.
سخن امام سجاد درباره قلب
امام سجّاد علیه السلام در مناجات تائبین این گونه می فرماید: خدایا، خطاهایم بر من لباس خواری پوشانده و دوری از تو جامه بیچارگی به تنم کرده و جنایات و گناهان بزرگم قلبم را میرانده است.»
برخی افراد در کنارشان هزاران درس عبرت صورت می گیرد، یا هزاران آیه و روایت و مواعظ تکان دهنده در گوششان می خوانند، امّا کوچک ترین اثری در آنها ندارد، چون قلبشان مرده است.
عاملی که قلب را می میراند
در بیانی رسول اکرم صلی الله علیه و آله یکی از مواردی که باعث می شود قلب آدمی بمیرد را این گونه معرفی می کنند: همنشینی با انسان های آلوده و پست، قلب را می میراند و انسان بر اثر مجالست با چنین کسانی به جاهایی سقوط می کند که بسا مایه عبرت همگان می شود.
راههای زنده نگه داشتن قلب چیست؟
از جمله راههای زنده نگه داشتن قلب موعظه، صله رحم و نیت خیر داشتن است.
در بیانی امام علی علیه السلام در سفارش خود به فرزند بزرگوارشان امام مجتبی (علیه السلام) در رابطه با زنده کردن دل این گونه می فرمایند: قلب خودت را با (شنیدن) موعظه زنده کن!
انسان اگر موعظه و حرف حساب را نشنود و دل خویش را بر روی موعظه نگشاید، این دل آرام آرام از بین می‌برد، بنابراین باید از مرگ تدریجی دل جلوگیری کنیم که این امر اختصاص به یک روز در سال ندارد.
حتما شما هم با این جملات آشنا هستید؛ اینکه بعضی ها وقتی می خواهند دیگران را نصیحت کنند، می گویند: «نمی خواهم نصیحتت کنم! اما فلان کارت درست نیست!» عده ای هم تا در برابر نصیحت دیگران قرار می گیرند، می گویند: «مرا نصیحت نکن!»
خدا در قرآن موعظه و نصیحت را راهی برای دعوت به خوبی ها و حقایق معرفی می کند: ای پیامبر ! با حکمت و موعظه ی حسنه و بحث و جدل نیکو، مردم را به راه خدا دعوت کن. بنابر این یکی از راه های دعوت به سوی حق و حقیقت موعظه کردن است.
صله رحم
یکی از چیزهایی که باعث زنده شدن قلب می شود صله رحم است
اسلام تحکیم پیوندهای خویشاوندی واستحکام روابط خانوادگی را به شدت مورد توجه قرار داده و صله رحم و رسیدگی به بستگان را به عنوان یک ارزش الهی واجب کرده است .
خدا صله رحم را در ردیف پرستش خود قرار داده، و فرموده خدا را بپرستید و هیچ چیز را شریک او قرار ندهید و به پدر و مادر و خویشان نیکی کنید.
در جای دیگر می فرماید: بترسید از آن خدایی که به نام او از یکدیگر درخواست می کنید؛ و درباره ارحام کوتاهی نکنید، همانا خداوند مراقب شماست.
رسول خدا صلی الله علیه و آله درباره اهمیت آن فرمود: به آنان که حاضرند و آنان که غایبند و آنان که از صُلب های مردان و رَحِم های زنان تا روز قیامت به دنیا می آیند سفارش می کنم که صله رحم نمایند، گرچه مستلزم پیمودن یک سال راه باشد، زیرا صله رحم از (مسائل مهم) دین است.
پیامبر(ص)می فرماید: « قطع رحم محروم شدن از لطف و نعمت بهشت خداوند و رد شدن عبادتها، قساوت قلب و باز خواست خواهد بود.»
نیت کار خیر داشتن
نیت کارهای خیر داشتن سبب زنده نگه داشتن قلب است
یکی دیگراز راههای زنده نگه داشتن قلب و از ابواب رحمت نیت کارهای خیر و آرزو کردن آن و دوست داشتن و راضی بودن به آن است و اینکه در این صورت ثواب آن در نامه عملش نوشته می شود و از اجر و ثواب عمل کننده هیچ کسر نمی شود.
در کافی به سند صحیح از ابوبصیر از امام صادق (علیه السلام ) نقل شده که فرمود: بنده مؤ من فقیر وقتی که می گوید: خدایا، به من مال دنیا بده تا آنکه کارهای خیر انجام دهم (مثل اطعام و افطار مؤ من و صله رحم و حج خانه خدا و زیارت پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم و ائمه علیهم السلام )) اگر خدا دانست صدق نیت او را، می نویسد برای او ثواب آن عمل را. به درستی که خدا واسع است و کریم.
و این حدیث شریف از کتاب محاسن برقی نیز نقل شده است.
و در روایات زیاد وارد شده: کسی که قصد کار خیری بکند، یک حسنه برای نوشته شود. و اگر انجام داد ده حسنه برای نوشته شود. و اگر قصد کار بدی کرد. برای او نوشته نمی شود. و اگر کرد، یک گناه برای او نوشته می شود.
از کتاب خصال و ثواب الاعمال و مجالس صدوق نقل کرده از امام صادق (ع ) از پدرانش از رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم که فرمود: کسی که آرزو کند چیزی را که رضایت خدا در آن باشد، از دنیا بیرون نشود تا آنکه عطا شود.
برخی علامت‌های قلب زنده
امیرالمؤمنین(ع) می‌فرماید «مَنْ ذَکَرَ اللَّهَ سُبْحَانَهُ أَحْیَا اللَّهُ قَلْبَهُ»(غررالحکم/۸۸۷۶) هرکسی که به ذکر خدا بپردازد قلبش زنده میشود، وقتی که قلبش زنده شد، چه اتفاقی برایش می‌افتد؟ او دیگر گناه را دوست نخواهد داشت و کارهای خوب را دوست خواهد داشت. لذا هر موقع دیدی که به گناه مایل هستی، معلوم میشود که ذکر کم گفته‌ای و قلبت مرده است. اگر قلبت زنده شود، از گناه بدت می‌آید.
اگر قلب تو زنده شود، از بازی‌های کامپیوتری‌ای که وقت تو را تلف می‌کند نیز بدت می‌آید و از آن متنفر خواهی شد. اگر قلبت زنده شود از نامردی کردن بدت می‌آید، اگر قلبت زنده شود از غیبت کردن هم بدت می‌آید. چون همان‌طور که قرآن می‌فرماید، این کار مثل آدم‌خواری است؛ انگار داری گوشت برادر دینی‌ات را می‌خوری.
کسی که قلبش زنده باشد، خود به خود دنبال امام زمانش می‌گردد و می‌گوید: «من امامم را می‌خواهم» گاهی می‌نشیند و اشک می‌ریزد. می‌گویند: چرا این‌قدر گریه می‌کنی؟ او می‌گوید: «من امام و آقایم را می‌خواهم، خیلی دلم برایش تنگ شده است» اینها برخی از علامت‌های یک قلب زنده بود.
عوارض قلب مرده
کسی که قلبش مرده باشد، سخن حق را نمی‌پذیرد
روایات زیادی هست که نشان می‌دهد کسانی که به ذکر خدا نمی‌پردازند، برای قلبشان چه اتفاق‌هایی می‌افتد؟ به عنوان نمونه، امیرالمؤمنین(ع) می‌فرماید: “کسی که غفلت بر او غلبه پیدا کند قلبش می‌میرد”؛ کسی که قلبش مرده باشد، وقتی یک سخن درست به او می‌گویید، قبول نمی‌کند حتی اگر ده‌ها دلیل درست برایش بیاورید، ولی سخن غلط را بدون دلیل قبول می‌کند.
حتی شایعات بی‌پایه و اساس را به راحتی قبول می‌کند ولی سخن مستدل و منطقی و عقلانی و درست را قبول نمی‌کند.
وقتی قلب کسی بمیرد، او دیگر نمی‌تواند سخن حقّ را بپذیرد. لذا وقتی سخن حقی به او بگویید، عصبانی میشود یا علیه سخن حقّ موضع‌گیری می‌کند و سعی می‌کند یک دلیل یا بهانه‌ای علیه آن پیدا کند و در مقابلش قرار دهد. اصلاً ذهنش علیه حق کار می‌کند. وقتی قلب انسان بمیرد، این‌طوری میشود.
بیشتر بخوانید:۸ راهکار برای افزایش «نشاط» در زندگی
در پایان باید گفت که شناخت عوامل قساوت قلب، منجر به دوری انسان‌ها از آنها میشود و با خالی شدن دل از این عوامل، نور پاکی و روشنائی بر آن وارد میشود به همین خاطر به بعضی از عواملی که باعث تیرگی و قساوت قلب می‌شوند اشاره‌ای گذرا می‌کنیم:
یکی از عوامل مهم قساوت قلب که بسی جانکاه است، آمال و آرزوهای دنیوی است. البته باید توجه داشت که هر آرزوئی زشت و مذموم نیست. آن آرزوئی مذموم است که از تعلقات مادی و دنیوی ریشه بگیرد، چنین آرزوهائی عامل قساوت قلب محسوب می شوند.
یکی دیگر از عوامل قساوت قلب فراموش کردن خداست. آنگاه که انسان خدا و یاد خدا را در زندگی خویش فراموش می‌کند، دلش سخت میشود و هنگامی‌که دلی سخت شود، نه موعظه در آن اثر می‌کند و نه استدلال و برهان او را رام می‌کند.
حرص و طمع نیز باعث قساوت قلب است. پیامبر گرامی اسلام ـ صلّی الله علیه و آله ـ می‌فرمایند: “از طمع اجتناب ورزید زیرا حرص و طمع، دل را آشفته و قسی کرده و مُهر بر آن می‌زند”
غذا و لقمه حرام نیز باعث قساوت قلب میشود. پیامبر اکرم ـ صلّی الله علیه و آله ـ به علی ـ علیه السّلام ـ می‌فرماید: «ای علی لقمه حرام، دل را سیاه می‌کند.»
غفلت نیز از جمله عواملی است که باعث قساوت قلب میشود.
پُرخوری، شنیدن لهویات، زیاده‌گویی، قطع رحم، دنیاخواهی، ترک عبادت و … از دیگر عواملی است که در روایات، آنها را باعث قساوت قلب پنداشته‌اند.
دل پاک
در آخر باید گفت، دلی پاک و نورانی است که این عوامل را نداشته باشد و این تنها به صرف گفتار نیست که «دلت پاک باشد» بلکه در عمل هم باید اثبات کنی که «دلت پاک است».
منابع : تبیان،فارس نیوز، حوزه، افکار نیوز
سخنان حجت الاسلام نظافت درباره زنده نگه داشتن قلب
کد ویدیو دانلود فیلم اصلی
